Η Άγκυρα κατέθεσε σχέδιο για παύση επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων και δημιουργία ξεχωριστών θαλάσσιων διαδρόμων ασφαλείας για Ρωσία και Ουκρανία, επιχειρώντας να επαναφέρει ένα μοντέλο αντίστοιχο της συμφωνίας για τα σιτηρά.
Η Τουρκία πρότεινε σε Ρωσία και Ουκρανία μορατόριουμ στρατιωτικών ενεργειών στη Μαύρη Θάλασσα, καταθέτοντας σχέδιο ασφαλούς ναυσιπλοΐας που προβλέπει ειδικούς θαλάσσιους διαδρόμους για τα εμπορικά πλοία των δύο πλευρών, σύμφωνα με δημοσίευμα της τουρκικής εφημερίδας «Milliyet».
Το τουρκικό σχέδιο
Σύμφωνα με την πρόταση της Άγκυρας, οι επιθέσεις κατά πολιτικών κι εμπορικών πλοίων θα πρέπει να σταματήσουν, ενώ θα δημιουργηθούν δύο διαφορετικοί διάδρομοι ασφαλείας. Τα ουκρανικά εμπορικά πλοία θα κινούνται προς τον Βόσπορο κατά μήκος των ακτών της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας, ενώ τα ρωσικά πλοία θα χρησιμοποιούν διαδρομή που θα περνά κοντά στις ακτές της Γεωργίας και της Τουρκίας. Η τουρκικήπρωτοβουλία θυμίζει τη συμφωνία για τα ουκρανικά σιτηρά που ίσχυσε το διάστημα 2022-2023, με τη διαφορά ότι αυτή τη φορά οι εγγυήσεις ασφαλείας θα αφορούν όλα τα εμπορικά φορτία και όχι μόνο τις εξαγωγές αγροτικών προϊόντων.
Οι επιθέσεις που κινητοποίησαν την Άγκυρα
Η νέα διπλωματική προσπάθεια ακολούθησε σειρά επιθέσεων κατά εμπορικών πλοίων στις αρχές Οκτωβρίου. Συγκεκριμένα, στις 6 Οκτωβρίου τα φορτηγά πλοία «Alfa Watan» και «Able» δέχθηκαν επίθεση κοντά στις βουλγαρικές ακτές. Το πρώτο βυθίστηκε, ενώ στο δεύτερο εκδηλώθηκε πυρκαγιά. Την ίδια ημέρα, στόχος επίθεσης έγινε και το δεξαμενόπλοιο «Aframax Rio» στην περιοχή του Sochi, γεγονός που αύξησε τις ανησυχίες για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας σε ολόκληρη τη Μαύρη Θάλασσα.
Η παρέμβαση Erdoğan
Στις 7 Οκτωβρίου ο Τούρκος πρόεδρος Recep Tayyip Erdoğan συζήτησε το θέμα με τον Vladimir Putin, επαναλαμβάνοντας την πρόθεση της Άγκυρας να λειτουργήσει ως διαμεσολαβητής μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Η Τουρκία επιδιώκει εδώ και καιρό να διατηρεί ανοικτούς διαύλους επικοινωνίας και με τις δύο πλευρές του πολέμου, ενώ είχε διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο και στη συμφωνία για τα σιτηρά.
Τα εμπόδια για μια συμφωνία
Παρά την τουρκική πρωτοβουλία, η επίτευξη συμφωνίας παραμένει αβέβαιη. Η ρωσική πλευρά έχει επανειλημμένα τονίσει ότι οποιοσδήποτε νέος μηχανισμός θα πρέπει να αποτρέπει τη χρήση της εμπορικής ναυσιπλοΐας για τη μεταφορά στρατιωτικού εξοπλισμού προς την Ουκρανία. Μέχρι στιγμής ούτε η Μόσχα ούτε το Κίεβο έχουν ανακοινώσει ότι αποδέχονται το πλαίσιο που προτείνει η Άγκυρα.
Γιατί επιμένει η Τουρκία
Για την Άγκυρα, η αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα δεν αποτελεί μόνο οικονομικό ζήτημα αλλά και σημαντική διπλωματική ευκαιρία. Μια ενδεχόμενη επιτυχία της πρωτοβουλίας θα ενίσχυε τον ρόλο της Τουρκίας ως βασικού διαμεσολαβητή μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, ενώ παράλληλα θα περιόριζε τους κινδύνους για το διεθνές εμπόριο σε μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες οδούς της ευρύτερης περιοχής.
Η γεωπολιτική διάσταση
Η τουρκική πρωτοβουλία καταδεικνύει ότι η Άγκυρα επιδιώκει να επανακτήσει το ρόλο του βασικού διαμεσολαβητή στη Μαύρη Θάλασσα, έναν ρόλο που είχε ενισχυθεί κατά την περίοδο της συμφωνίας για τα ουκρανικά σιτηρά. Σε μια συγκυρία όπου οι περισσότερες διπλωματικές γραμμές επικοινωνίας μεταξύ Μόσχας και Κιέβου παραμένουν κατ΄ ουσίαν παγωμένες, η ναυσιπλοΐα ίσως αποτελεί ένα από τα ελάχιστα πεδία όπου μπορούν ακόμη να επιτευχθούν επιμέρους συμφωνίες. Παράλληλα, μια πιθανή επιτυχία της πρωτοβουλίας θα ενίσχυε σημαντικά τη διεθνή διαπραγματευτική θέση της Τουρκίας στο ευρύτερο σύστημα ασφαλείας της Μαύρης Θάλασσας...
Σχόλια αναγνωστών